Hoe je assistent je kent voordat hij iets weet

Laatst opende ik een nieuwe chat met een assistent die dingen over mij onthoudt, en bij de begroeting wist hij al van alles. Mijn projecten, de draad die ik had laten liggen, waar ik eigenlijk mee bezig moest zijn. Eén beurt verder en hij wist waar we waren, zonder aarzeling en zonder vragen.

Dat voelt goed. Maar het is ook de moeite waard om te vragen waar die kennis vandaan kwam. Iemand heeft die keuze namelijk voor mij gemaakt, en stilletjes is dat de belangrijkste keuze in het hele systeem.

De eerste stap waar niemand het over heeft

Elke assistent met geheugen moet aan het begin van een sessie dezelfde vraag beantwoorden: hoe weet hij iets over mij voordat ik ook maar een woord heb gezegd? Toen ik beide manieren bouwde, bleek er een duidelijke tweedeling te zijn.

De eerste is push. Voordat ik binnenkom, schrijft het systeem een samenvatting over mij en legt die bij de assistent neer. Zo begint hij met een klein dossier in handen. Dat is de warm start die je ervaart. Hij kent je omdat iemand hem een briefje heeft gegeven.

De tweede is pull. De assistent begint leeg en haalt op wat hij nodig heeft zodra iets wat ik zeg daar aanleiding toe geeft. Dan bevraagt hij het geheugen. Er ligt geen briefje op hem te wachten. Hij begint zonder iets te weten en gaat zelf kijken.

Hetzelfde doel, een tegengestelde houding: de een komt binnen met kennis, de ander is klaar om het uit te zoeken.

Wat een warm start werkelijk kost

De samenvatting die vooraf wordt meegegeven voelt bij het eerste contact beter, en precies dat gevoel is het probleem.

Een samenvatting wordt vooraf geschreven en loopt dus altijd een beetje achter. Bovendien gokt hij al op wat er tijdens deze sessie belangrijk zal zijn. En per definitie gaat er informatie verloren. Niet alles past erin, dus je houdt een samengeperste indruk van het geheel over, zonder de redenering erachter en zonder de verbanden tussen de onderdelen. Het venijn zit erin dat de assistent dat zelf niet kan zien. Hij leest de samenvatting als kennis, antwoordt er vloeiend uit en klinkt volkomen zeker. Je krijgt zekerheid die rust op een parafrase van een parafrase.

De assistent die binnenkomt alsof hij je al kent, is daarmee ook degene die het waarschijnlijkst vol overtuiging ongelijk over je heeft. Hij hoefde het namelijk nooit te controleren. Hij kreeg een verhaal aangereikt en vertrouwt dat verhaal.

Wat een cold start je oplevert

De andere aanpak heeft een echte zwakke plek, en die wil ik eerst benoemen.

Een geheugen kan de assistent niet zelf vertellen dat hij erin moet kijken. De kennis staat er, maar kan niet uit zichzelf naar voren stappen en zeggen dat ze bestaat. Iets moet besluiten om te gaan zoeken. Een pull-start heeft daarom een zetje nodig: een kleine vaste instructie die zegt dat de assistent het geheugen moet raadplegen wanneer daar aanleiding toe is. Dat zetje moet van buiten het geheugen komen. Het is een echte naad in het systeem, en doen alsof die er niet is zou niet eerlijk zijn.

Maar zodra dat zetje er is, kijk dan wat je ervoor terugkrijgt. Alles wat de assistent weet, weet hij omdat hij het zojuist heeft opgezocht naar aanleiding van wat ik daadwerkelijk zei. Vers opgehaald, met de redenering er nog aan en de verbanden intact. Hij begint kouder en is in één stap bij. Alleen komt hij dan uit bij wat er werkelijk is vastgelegd, in plaats van bij de schaduw die een samenvatting ervan heeft gemaakt.

De gok die ik liever neem

Ik heb liever dat mijn assistent zonder kennis begint en gaat kijken, dan dat hij begint met een samenvatting en die gelooft.

Een warm start is geoptimaliseerd voor de eerste seconde van het gesprek, en het voelt prettig om zo snel herkend te worden. Maar het gaat mij niet om die eerste seconde. Het gaat me om het deel waarin de assistent over mijn werkelijke situatie redeneert. Daar blijft de vooraf meegegeven samenvatting elke sessie opnieuw zijn prijs vragen, in kleine, zelfverzekerde fouten die ik eruit moet vissen. Een cold start betaalt zijn prijs één keer, bij de naad, en blijft daarna eerlijk. Hij verdient wat hij weet, in plaats van een gok aangereikt te krijgen. Dat lijkt alleen een slechte ruil als je geheugen beoordeelt op hoe het voelt in de eerste zin, in plaats van op de vraag of het standhoudt wanneer het ertoe doet.

Dus als iets je de volgende keer tegemoet treedt alsof het al precies weet wie je bent, is de nuttige vraag niet hoe goed het je kent. De nuttige vraag is of het zojuist is gaan kijken, of alleen heel goed heeft geleerd te klinken alsof het dat deed.