§  Concepten

Patronen die een naam nodig hadden.

Ik bleef ze tegenkomen in projecten, gesprekken en verschillende sectoren, voordat er woorden voor waren. Sommige namen heb ik zelf bedacht. Andere patronen herkende en benoemde ik voordat het bredere gesprek ze inhaalde. De datums geven aan wanneer ik ze voor het eerst opschreef.

§   Agents en infrastructuur

Voor het eerst benoemd · apr 2026

Agentic Envoy

Een diplomatieke laag tussen autonome agents die de intentie van een organisatie als volwaardig uitgangspunt meeneemt. De huidige agent frameworks gaan ervan uit dat agents wel zullen samenwerken. Geen ervan beschrijft hoe agents de context van een organisatie meenemen, beoordelen of een interactie überhaupt moet plaatsvinden of verantwoordelijk blijven wanneer ze namens een organisatie handelen. Een envoy is geen proxy. Een proxy stuurt blind door. Een envoy begrijpt wie hij vertegenwoordigt, wat de opdracht is en heeft de bevoegdheid om te zeggen: "dit past hier niet bij", ook in situaties die niemand vooraf heeft voorzien. Communicatie tussen agents wordt onderhandeling tussen envoys. De envoy is tegelijk de observatielaag, de beveiligingslaag en de laag voor toegangsbeheer.

Voor het eerst benoemd · mrt 2026

Agent Bus

De message bus is een veertig jaar oud patroon uit enterprise software. De agent bus ontstaat zodra de afnemers op die bus autonoom, gelijktijdig actief en generatief zijn. Traditionele message buses gaan uit van deterministische afnemers, voorspelbare doorvoer en begrensde output. Bij een agent bus zijn de afnemers niet-deterministisch, varieert de latency en kan iedere afnemer op één bericht onbeperkt veel output genereren. Dat is wezenlijk iets anders dan A2A-protocollen, die bestaan uit gesprekken van punt tot punt. De agent bus is van nature broadcast: een n:m-topologie waarin meerdere publishers en meerdere afnemers tegelijk actief zijn. De meeste huidige manieren om agents te coördineren lopen op deze grens stuk, omdat niemand de topologie een naam heeft gegeven of er eigen bouwstenen voor heeft gemaakt.

Voor het eerst benoemd · mrt 2026

Speedtrap

Een eenvoudige beveiliging tegen overhaaste output in agent bus-systemen. Voor een agent een antwoord plaatst, moet hij aantonen dat hij het laatste bericht in het kanaal heeft gelezen. Zijn er tijdens de verwerking nieuwe berichten binnengekomen, dan gaan die terug de context in en bepaalt de agent of zijn antwoord nog relevant is. De naam zegt wat Speedtrap doet: agents afvangen die te snel gaan om te kijken wat er voor ze gebeurt. Het is de eerste coördinatiebouwsteen die vanaf het begin is ontworpen voor n:m-topologieën van een agent bus.

§   Denken en geheugen

Voor het eerst benoemd · feb 2026

Compaction Amnesia

Het geleidelijke verlies van betekenisvolle context wanneer AI-geheugensystemen de toestand van een gesprek comprimeren of samenvatten. De gebruikelijke reactie is betere audit trails en scripts om informatie te herstellen. Daaronder zit iets anders: Compaction Amnesia is een symptoom. Het probleem ontstaat doordat geheugen als ruwe toestand wordt opgeslagen, waarna een samenvatter de betekenis eruit kan slopen. Als geheugen al wordt bewaard als gecomprimeerde redeneertrajecten met gestructureerde frontmatter, vernietigt compaction de betekenisvolle toestand niet. Die betekenisvolle structuur zat namelijk nooit als ruwe context opgeslagen.

Voor het eerst benoemd · dec 2025

The Three-Layer AI Taxonomy

Een indeling van AI-toepassingen die zichtbaar maakt waar de echte grens ligt. Laag 1: Do Stuff. Persoonlijke productiviteit, taken uitvoeren, automatisering. Hier speelt 95% van het gesprek over AI zich af. Laag 2: Think Stuff. AI als denkpartner die nieuwe invalshoeken, perspectieven en verbanden oplevert. Dit gebied is nog nauwelijks in kaart gebracht. Laag 3: Build Stuff. Commerciële toepassingen, agents binnen organisaties en producten. Laag 2 wordt zwaar onderschat omdat er niks zichtbaars uit komt. Niemand maakt een screenshot van een denksessie. De waarde ontstaat voordat er iets te zien is.

Voor het eerst benoemd · nov 2025

Constrained Combination

Een theorie over wat denken anders maakt dan patronen herkennen. LLMs beschikken over alle kennis die de mensheid ooit heeft opgeschreven, maar hebben geen ervaring met het toepassen ervan. Meestal wordt dat uitgelegd als een gebrek aan ervaring. Scherper gezegd ontbreekt de begrenzing. Denken is geen combineren, maar Constrained Combination. De begrenzing is de cognitie zelf. Jouw specifieke cognitieve architectuur, ervaring en manier van denken bepalen welke combinaties mogelijk zijn en welke je niet eens ziet. LLMs hebben kennis zonder die begrenzing. Data zonder ondergrond.

Voor het eerst benoemd · nov 2025

The Speech Center Model

Een model van cognitieve architectuur om te begrijpen wat LLMs werkelijk zijn. Het LLM is niet het brein, maar het spraakcentrum ervan. Foundation docs werken als het limbisch systeem: bepalend, maar onzichtbaar. De vault en actieve kennis werken als de neocortex. Edges en geheugenpaden vervullen de rol van de hippocampus. Het LLM zelf is het gebied van Broca en Wernicke: het zet taal in vorm, maar is niet waar de cognitie plaatsvindt. De associatieve patroonvorming gebeurt ergens anders. Daarmee verschuift het gesprek over "denken door AI" en wordt duidelijk waarom geheugenarchitectuur belangrijker is dan de grootte van het model.

§   Softwaremodel

Voor het eerst benoemd · mrt 2026

Conversational First

Een ontwerpfilosofie waarin het gesprek de primaire interface is en visuele elementen dat gesprek ondersteunen, niet andersom. Dat verschilt van AI-first, waarbij chat aan een bestaande UI wordt vastgemaakt. Conversational First draait de verhouding om: het gesprek is het product, het scherm geeft houvast. Zodra de interface een gesprek wordt, verandert waar het product zich laat zien. De prijsstelling verandert mee. En zelfs wat we nog een "feature" noemen.

Lees het essay  →

Voor het eerst benoemd · dec 2025

Liberating Infrastructure

Systemen zo ontwerpen dat hun succes afhangt van hoe onzichtbaar ze worden en hoeveel handelingsruimte ze teruggeven aan wat erdoorheen stroomt. Whisperline neemt waar zodat organisaties kunnen zijn wat ze werkelijk zijn. CCA geeft structuur aan een stem zodat content zich authentiek kan uitdrukken. ReflectiveAI structureert geheugen zodat het denken kan blijven stromen. Intent-Driven Architecture structureert de uitvoering zodat gebruikers alleen hoeven aan te geven wat ze willen. Daar loopt één patroon doorheen: architectuur maken die de zeggenschap teruggeeft aan wat erdoorheen stroomt. Structuur die uiteindelijk uit beeld wil verdwijnen.

Voor het eerst benoemd · nov 2025

Intent-Driven Architecture

Begin bij de intentie, niet bij de implementatie. De meeste software dwingt gebruikers zich aan te passen aan de workflow van iemand anders. Intent-Driven Architecture draait dat om: de gebruiker zegt wat hij probeert te bereiken en het systeem zoekt uit hoe het daarbij kan helpen. De UI verdwijnt niet. Hij wordt onderhandelbaar.

Voor het eerst benoemd · okt 2025

Content Creation Architecture

Separation of concerns toegepast op het maken van content. De meeste brand guidelines lopen vast omdat ze vijf verschillende zaken in één document stoppen: wat altijd waar is, wat dit stuk nodig heeft, hoe het moet klinken, hoe het wordt gemaakt en hoe het wordt gecontroleerd. Verander de toon en de woordkeuze breekt. Voeg voorbeelden toe en de structuur verschuift. Alles zit aan elkaar vast. CCA behandelt dit als een technisch probleem, niet als een creatief probleem. De lagen kunnen los van elkaar veranderen, vrij worden gecombineerd en werken met elke manier van genereren, door mensen of met AI.

§   Organisaties

Voor het eerst benoemd · feb 2026

Context Rot

Het geleidelijke verval van gedeeld begrip wanneer context niet actief wordt bijgehouden. Gesprekken beginnen steeds opnieuw bij nul. Besluiten raken hun onderbouwing kwijt. Kennis binnen de organisatie verdwijnt ongemerkt. Dat is iets anders dan informatieverlies: Context Rot ontstaat ook als de documenten er nog gewoon zijn, omdat de redenering erachter los is geraakt van de mensen die haar nodig hebben.

Voor het eerst benoemd · dec 2025

The Categorization Tax

De prijs die je betaalt als je iets te vroeg in een categorie moet stoppen. Iedere keer dat een tool eist dat je iets indeelt voor je het begrijpt, betaal je die prijs. "Is dit een taak of een issue? Een user story of een epic? P2 of P3?" Uren gaan zitten in het bedienen van het datamodel van de tool in plaats van in het vastleggen van het inzicht zelf. Vijftig jaar enterprise software is begrensd door het denken vanuit relationele databases: eerst het schema, dan de data. Bij die verplichte categorisering sterft het inzicht. Met vector stores, graph databases en LLMs is de technische beperking verdwenen. Het denkmodel is gebleven.

Voor het eerst benoemd · okt 2025

The Two-Worlds Framework

Iedere organisatie werkt tegelijk in twee werkelijkheden. De formele wereld is wat wordt gemeten: dashboards, organogrammen, kwartaalreviews. De informele wereld is wat mensen voelen: vertrouwen, spanning, vermoeidheid, wie besluiten werkelijk beïnvloedt en wat mensen wel zien maar niet zeggen. De meeste leiders sturen op de formele wereld, terwijl de informele wereld ondertussen bepaalt wat er gebeurt. Tegen de tijd dat de formele cijfers bewegen, is de informele werkelijkheid al weken verder. In de ruimte tussen die twee werelden zit het risico voor een organisatie. En de kans.

Voor het eerst benoemd · jan 2025

EAOS

Zodra emotie een signaal wordt waarop je kunt navigeren, krijgen cijfers hun betekenis terug. EAOS (Emotion-Aware Organizational Sensing) is een interpretatielaag die anonieme emotionele signalen omzet in gestructureerd inzicht in een organisatie. Geen enquête. Geen sentimentanalyse. Een systeem dat opvangt wat mensen werkelijk voelen in plaats van wat ze zeggen dat ze voelen, en dat vertaalt naar patronen waar leiders iets mee kunnen.